Daarbij worden de hele vruchten – vruchtvlees, pit en schil – tot een homogene olijvenpasta verwerkt. Tijdens het malen worden de olijfcellen opengebroken, waardoor de kleine oliedruppeltjes vrijkomen. De manier waarop de olijven worden gemalen, heeft invloed op de opbrengst én op de smaak en het aroma van de uiteindelijke olijfolie.
Hoe worden olijven gemalen?
Traditioneel werden olijven gemalen met zware molenstenen van graniet. Eén of meer stenen rolden langzaam over de olijven op een stenen bodem. Daarbij werden het vruchtvlees, de schil en meestal ook de pitten vermalen tot een pasta. De molenstenen persten de olie dus niet rechtstreeks uit de olijven; het afscheiden van de olie gebeurde pas tijdens de volgende stappen van het productieproces.
Molenstenen werken langzaam en veroorzaken doorgaans weinig opwarming. Ook kan de pasta minder sterk geëmulgeerd zijn, waardoor de kleine oliedruppels zich tijdens het kneden gemakkelijker kunnen samenvoegen. Daar staan praktische nadelen tegenover. Een stenen maalinstallatie is groot, werkt in afzonderlijke partijen en verwerkt per uur minder olijven. De installatie is bovendien moeilijker grondig schoon te maken. Doordat het malen langer duurt en de pasta meer met de buitenlucht in aanraking kan komen, neemt bij onvoldoende beheersing ook het risico op oxidatie en ongewenste gisting toe.
Daarom gebruiken moderne olijfmolens meestal een hamermolen, schijvenmolen of een ander type metalen breker. Deze installaties zijn compacter, werken sneller en kunnen in een doorlopende productielijn worden opgenomen. Ze zijn doorgaans gemakkelijker te reinigen en bieden meer mogelijkheden om het maalproces te sturen. De maalgraad, de grootte van de openingen in de zeef en bij sommige machines de draaisnelheid kunnen bijvoorbeeld worden aangepast.
Een moderne maalinstallatie levert niet automatisch betere olijfolie op. Het type molen en de gekozen instellingen kunnen invloed hebben op de temperatuur en structuur van de pasta en daarmee op het rendement, de fenolische stoffen en het aroma van de olie. Het belangrijkste voordeel is daarom vooral dat het proces sneller, hygiënischer en beter reproduceerbaar kan worden uitgevoerd.
Waarom is goed malen zo belangrijk?
Tijdens het malen ontstaat een pasta waarin olie, water en vaste bestanddelen nog niet van elkaar gescheiden zijn. In de volgende productiestap – het kneden – vormen de kleine oliedruppeltjes grotere druppels. Daardoor kan de olie later gemakkelijker worden gescheiden.
Temperatuurbeheersing
Tijdens het malen kan de olijvenpasta warmer worden door de kracht en wrijving waarmee de olijven en pitten worden gebroken. Die temperatuurstijging kan invloed hebben op de fenolische stoffen en de aroma’s in de uiteindelijke olijfolie.
Goed om te weten
Bij het malen worden de olie en het vruchtwater nog niet van elkaar gescheiden. Er ontstaat eerst een olijvenpasta. Pas tijdens de volgende productiestappen wordt de olie van het water en de vaste bestanddelen gescheiden.
Bronnen
- International Olive Council (IOC). Quality Management Guide for Olive Oil Mills
- Caponio, F., Gomes, T., Summo, C. & Pasqualone, A. (2003). Influence of the type of olive-crusher used on the quality of extra virgin olive oils
- Caponio, F. & Gomes, T. (2001). Influence of olive crushing temperature on phenols in olive oils
- Vossen P. (z.j.). Olive Oil Production. University of California Cooperative Extension, Sonoma County

