KIEZEN

Welke olijfolie past bij jouw smaak?

Een robuuste, krachtige olijfolie is niet per se beter dan een delicate, milde.

Als je door steeds weer door te ruiken en te proeven de verschillende soorten olijfolie leert kennen, kun je een goede keuze maken welke olijfolie bij welk gerecht past.

Smaak en kwaliteit zijn niet hetzelfde

Smaken zijn uiteraard heel persoonlijk. De een houdt meer van een milde olijfolie en de andere wil juist veel fruitigheid en een duidelijk pepertje proeven. Een delicate olijfolie of een robuuste kunnen beide van uitstekende kwaliteit zijn. Voor extra vierge olijfolie gelden vaste wettelijke eisen. In het laboratorium meten onderzoekers onder meer de vrije zuurgraad en controleren ze de olie op tekenen van oxidatie. Zo onderzoeken ze of de olie aan de chemische kwaliteitseisen voor extra vierge voldoet. Een getraind proefpanel ruikt en proeft de olie. De proevers moeten fruitigheid herkennen en mogen geen gebreken, zogenaamde defecten aantreffen, zoals een ranzige of muffe geur of smaak.

Binnen de kwaliteitsklasse extra vierge heb je dus veel keuze. Welke olie je kiest, hangt af van jouw smaak en het gerecht waarvoor je die wilt gebruiken.

Fruitigheid, bitterheid en peperigheid

Bij de officiële beoordeling van vierge olijfolie staan drie positieve eigenschappen centraal: fruitigheid, bitterheid en peperigheid.

Fruitigheid kan groen of rijp zijn. Ruik je versgemaaid gras, tomatenblad, groene appel, artisjok of verse kruiden? Dan herken je groene fruitigheid. Rijpe fruitigheid doet eerder denken aan rijpe appel, peer, banaan of ander rijp fruit. Die geuren zitten in de olijven en worden niet extra toegevoegd. Niet alle genoemde geuren zitten in een olie; je kunt wel een aantal daarvan herkennen als je ruikt.

Het bittertje proef je op je tong. Neem bij het proeven een klein slokje en laat de olie door je mond glijden. Zuig voorzichtig wat lucht naar binnen. Zo komen de aroma’s beter vrij en bereiken ze vanuit je mond ook je neus. Je ruikt de fruitigheid, proeft de bitterheid op je tong en voelt de peperigheid als prikkeling in je keel.

Hoe bitter en peperig een olie is, hangt vooral af van de soort en hoeveelheid fenolische stoffen. Deze stoffen zijn natuurlijke bestanddelen van de olijf. Het olijvenras, de rijpheid van de vruchten, de groeiomstandigheden en de verwerking bepalen samen hoeveel daarvan in de olie terechtkomt. Tijdens het rijpen neemt de hoeveelheid van bepaalde fenolische stoffen in de olijf af. Daarom is olie uit minder rijpe olijven vaak bitterder en peperiger dan olie uit rijpere olijven.

Een andere factor die van invloed is op olie, is de omgeving. In een driejarig onderzoek vergeleken onderzoekers twee olijvenrassen op twee teeltlocaties. In het hogere, koelere gebied leverden beide rassen olie met meer fenolische stoffen en meer bitterheid en peperigheid dan in het lagere, warmere gebied. Omdat de onderzoekers slechts twee rassen op twee locaties bekeken, kun je niet concluderen dat olie uit hoger en koeler gelegen gebieden altijd meer fenolische stoffen bevat of bitterder en peperiger is.

Fenolische stoffen geven de olie niet alleen bitterheid en peperigheid. Ze helpen de olie ook beschermen tegen oxidatie.

Lees meer over fenolische stoffen en hun betekenis voor de gezondheid →

Proeftip

Ruik eens aan de olijfolie die je in huis hebt. Doe daarvoor een beetje in een borrelglaasje, bijvoorbeeld. Waar doet de geur je aan denken? Neem daarna een klein slokje. Proef je bitterheid en voel je een prikkeling in je keel? Zo leer je de smaak van de olie die jij gebruikt beter kennen.

Van mild tot krachtig

Over het algemeen worden olijfoliën vaak omschreven als mild, medium of krachtig. In de professionele sensorische beoordeling kom je de termen delicaat, medium en robuust tegen. Daarmee kan de intensiteit van fruitigheid, bitterheid en peperigheid worden omschreven.

Mild

Een milde olijfolie is zacht van karakter, met weinig bitterheid en peperigheid. De olie overheerst andere smaken niet snel en past daardoor goed bij groenten die zacht van smaak zijn, eiergerechten en witte vis.

Medium

Een medium olijfolie heeft meer uitgesproken fruitigheid, bitterheid of peperigheid, zonder dat deze eigenschappen sterk overheersen. Dat maakt de olie breed inzetbaar, bijvoorbeeld in salades, bij peulvruchten, soep of kaas.

Krachtig

Bij een krachtige olijfolie zijn een of meer positieve eigenschappen duidelijk aanwezig. Denk aan uitgesproken fruitigheid, stevige bitterheid en die prikkel in de keel. Het pepertje kan zo prikkelend in de keel zijn, dat je ervan gaat hoesten. Zo’n olie past daardoor goed bij gegrilde groenten, tomatensauzen, stoofgerechten en rood vlees.

Welke olijfolie past bij welk gerecht?

Er zijn niet echt vaste regels welke olie bij welk gerecht past. Vaak wordt de intensiteit van de olijfolie op de gerechten afgestemd.

Daarnaast werkt een contrast juist verrassend goed. Een peperige olie kan bijvoorbeeld spanning geven aan een zacht gerecht, terwijl een milde olie rust kan brengen bij uitgesproken ingrediënten. Ook hier geldt: wat past bij jouw smaak?

Een onderzoek naar het combineren van extra vierge olijfolie en gerechten suggereert dat vooral de balans tussen de intensiteit van de olie en die van het gerecht van belang is. Bij zoutere, kruidigere of aromatischere gerechten kan een olie met een duidelijkere fruitigheid en peperigheid beter overeind blijven.

Je eigen smaak blijft beslissend

Een etiket kan aanwijzingen geven, maar je weet dan nog niet wat je van de olijfolie vindt. Woorden als mild, fruitig en krachtig helpen bij het kiezen, maar proeven blijft de beste manier om je voorkeur te ontdekken. Bij sommige speciaalzaken kun je verschillende olijfoliën proeven en vergelijken.


Bronnen