GEZONDHEID

Wat is de samenstelling van olijfolie?

Naast onder meer vitamine E en polyfenolen bestaat olijfolie vrijwel volledig uit vet.

Waarom smaakt de ene olijfolie mild en de andere bitter en peperig? En waardoor blijft een olie langer goed? Dat heeft onder meer te maken met de samenstelling. Die verschilt per olie.

Olijfolie bestaat vrijwel helemaal uit vet

De vetten in olijfolie zijn voornamelijk opgebouwd uit zogenaamde triglyceriden. Dat zijn moleculen waarin steeds drie vetzuren vastzitten aan één glycerolmolecuul. Die vetzuren zijn niet allemaal hetzelfde. Het soort vetzuur en de verhouding tussen de verschillende soorten zijn verantwoordelijk voor de eigenschappen van de olie.

Er zijn drie soorten vetzuren: verzadigde, enkelvoudig onverzadigde en meervoudig onverzadigde. In olijfolie vind je vooral enkelvoudig onverzadigde vetzuren. Daarnaast bevat de olie kleinere hoeveelheden van de andere twee soorten.

De verzadigde vetten vervangen door onverzadigde vetten helpt het cholesterolgehalte goed te houden. Dat geldt enkelvoudig en meervoudig onverzadigde vetten.

Oliezuur: het meest voorkomende vetzuur

Oliezuur is een enkelvoudig onverzadigd vetzuur dat in grote hoeveeldheid voorkomt in olijfolie. Volgens het International Olive Council (IOC) vormt het ongeveer 55 tot 83% van alle vetzuren. De hoeveelheid varieert per olijvenras en ook het klimaat en de groeiomstandigheden spelen een rol.

Oliezuur reageert minder makkelijk met zuurstof dan meervoudig onverzadigde vetzuren. Daardoor blijft de olie langer houdbaar. Als vet reageert met zuurstof krijg je oxidatie. Hierdoor veranderen de geur en smaak en kan de olie uiteindelijk ranzig worden.

Naast oliezuur helpen in extra vierge olijfolie ook natuurlijke antioxidanten, waaronder polyfenolen, de olie te beschermen tegen oxidatie. Door de grote hoeveelheid oliezuur en de antioxidanten is olijfolie geschikt om mee te koken.

Goed om te weten

Zuurgraad zegt niets over een zure smaak. De vrije zuurgraad geeft aan hoeveel vrije vetzuren er in olijfolie zitten. Die vetzuren zijn losgeraakt van glycerol, waaraan ze normaal vastzitten. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als olijven beschadigd raken of te lang wachten op verwerking.

Voor extra vierge olijfolie mag de vrije zuurgraad maximaal 0,8% zijn. Een lage waarde is gunstig, maar ook geur en smaak bepalen de kwaliteit.

Andere stoffen in olijfolie

Naast vet bevat olijfolie in kleine concentratie andere stoffen die van invloed zijn op de geur, smaak, kleur en houdbaarheid, zoals:

  • polyfenolen;
  • vitamine E, vooral in de vorm van alfa-tocoferol;
  • kleurstoffen zoals chlorofyl en carotenoïden;
  • geurstoffen;
  • plantensterolen.

Hoeveel van deze stoffen de olie bevat, hangt onder meer af van het olijvenras, de rijpheid bij de oogst en de verwerking in de molen. Ook tijdens opslag en transport kan de samenstelling veranderen door te veel licht en warmte.

Wat zijn polyfenolen?

Polyfenolen behoren tot de fenolische stoffen: een grote groep natuurlijke stoffen die onder meer in olijven en olijfolie voorkomen. Het zijn antioxidanten die de olie helpen langer goed te blijven door de bescherming tegen oxidatie. Sommige geven de olie een bittere smaak of een peperig gevoel achter in je keel. Hoe hoog het gehalte polyfenolen is, moet een laboratoriumonderzoek uitwijzen.

Bepaalde polyfenolen in olijfolie kunnen ook vetten in het bloed helpen beschermen tegen oxidatie. Daarvoor gelden specifieke voorwaarden. Lees hier meer over Olijfolie & voeding. Welke stoffen en hoeveel er in de olie zitten, verschilt per olijfolie.

Voor bepaalde polyfenolen in olijfolie bestaat een Europese gezondheidsclaim over de bescherming van bloedvetten tegen oxidatie. Wat die claim inhoudt en op basis van welke voorwaarden, lees je bij Olijfolie & voeding.


Bronnen