ALGEMEEN

Olijfolie: wat is dat eigenlijk?

Waarom wordt olijfolie het ‘vloeibare goud’ genoemd?

De uitdrukking ‘het vloeibare goud’ wordt vaak toegeschreven aan de Griekse dichter Homerus. Publicaties die dit vermelden, noemen echter geen concrete passage uit zijn werk. Of Homerus deze woorden werkelijk heeft gebruikt, is daarom niet goed te controleren.

De uitdrukking is wel begrijpelijk. In de oudheid was olijfolie een kostbaar en veelzijdig product. Mensen gebruikten de olie als voedsel, als brandstof voor lampen, voor lichaamsverzorging en bij rituelen. Maar wat is olijfolie precies, waaruit bestaat zij en hoe wordt zij gemaakt?

Olie uit een vrucht

Olijfolie onderscheidt zich van veel andere plantaardige oliën door de grondstof. De olijf is een steenvrucht en de olie bevindt zich vooral in het vruchtvlees. Zonnebloemolie, koolzaadolie en sojaolie worden daarentegen uit zaden gewonnen.

Vierge olijfolie wordt rechtstreeks uit olijven verkregen. In de olijfmolen worden de vruchten gewassen, gemalen en gekneed. Daarna wordt de olie gescheiden van het water en de vaste delen van de olijf. Moderne olijfmolens gebruiken hiervoor meestal centrifuges.

De olie wordt vervolgens niet geraffineerd. Bij veel andere plantaardige oliën is raffinage wel onderdeel van de productie.

Lees meer over de verschillende soorten olijfolie →

Hoe wordt olijfolie gemaakt?

Tussen de olijf aan de boom en de olie in de fles liggen verschillende stappen. Iedere stap kan invloed hebben op de uiteindelijke kwaliteit.

  1. De olijven worden geoogst.
  2. Ze worden naar de olijfmolen gebracht. Daar worden bladeren, takjes en vuil verwijderd en worden de olijven gewassen.
  3. De olijven worden gemalen tot een pasta.
  4. De pasta wordt langzaam gekneed, zodat kleine oliedruppels zich kunnen samenvoegen.
  5. De olie wordt gescheiden van het water en de vaste delen van de olijf.
  6. De olie kan worden gefilterd.
  7. Daarna wordt zij opgeslagen en uiteindelijk gebotteld.

Zorgvuldigheid en snelheid zijn daarbij belangrijk. Een korte tijd tussen de oogst en de verwerking verkleint het risico op beschadiging, gisting en andere ongewenste veranderingen. Er bestaat echter geen vast aantal uren dat onder alle omstandigheden dezelfde kwaliteit garandeert. Ook de toestand van de olijven, de temperatuur en de manier van vervoeren en bewaren spelen een rol.

Volg het volledige productieproces →

Meer dan alleen vet

Olijfolie bestaat bijna helemaal uit vet. Het grootste deel daarvan bestaat uit triglyceriden: vetmoleculen die zijn opgebouwd uit verschillende vetzuren. Olijfolie bevat vooral onverzadigde vetzuren. Het belangrijkste daarvan is oliezuur, een enkelvoudig onverzadigd vetzuur.

Vierge olijfolie bevat daarnaast kleine hoeveelheden andere natuurlijke stoffen. Fenolische stoffen helpen de olie beschermen tegen oxidatie en kunnen bijdragen aan het bittertje en pepertje. Pigmenten hebben invloed op de kleur. Vluchtige stoffen komen gemakkelijk uit de olie vrij en bepalen mede wat we kunnen ruiken.

Deze stoffen komen in veel kleinere hoeveelheden voor dan de vetten, maar kunnen wel invloed hebben op de geur, smaak, kleur en houdbaarheid. De precieze samenstelling verschilt per olijfolie en kan tijdens de verwerking en bewaring veranderen.

Meer over de samenstelling van olijfolie →

Welke landen produceren de meeste olijfolie op dit moment?

Olijfolie wordt op het noordelijk én het zuidelijk halfrond geproduceerd. Toch komt verreweg het grootste deel nog altijd uit landen rond de Middellandse Zee.

Volgens ramingen van de International Olive Council van november 2025 bestaat de top vijf voor het oogstjaar 2025/26 uit:

  1. Spanje – circa 1.372.000 ton
  2. Tunesië – circa 450.000 ton
  3. Italië – circa 300.000 ton
  4. Turkije – circa 290.000 ton
  5. Griekenland – circa 220.000 ton

De volgorde kan per oogstjaar veranderen. Het weer, droogte, ziekten en plagen hebben invloed op de omvang van de oogst.


Bronnen