In een gespecialiseerde winkel bestaat de mogelijkheid de olijfolie te ruiken en te proeven. In een supermarkt lukt dat vaak niet. Daarnaast is alleen een aantrekkelijk etiket geen garantie voor de kwaliteit van de inhoud. Toch geeft de verpakking waardevolle aanwijzingen.

Op deze pagina lees je waarop je bij de aankoop kunt letten en hoe je olijfolie thuis zo goed mogelijk beschermt tegen de drie grootste vijanden: licht, zuurstof en warmte.

Begin bij de kwaliteitsklasse

Op het etiket staat tot welke kwaliteitsklasse de olie behoort. Extra vierge olijfolie is de hoogste categorie vierge olijfolie. Hiervoor gelden chemische eisen en de olie moet bij een officiële sensorische beoordeling vrij zijn van gebreken. Ook moet fruitigheid waarneembaar zijn.

‘Vierge olijfolie’ is eveneens rechtstreeks uit olijven verkregen, maar daarbij zijn beperkte sensorische gebreken toegestaan. Een product dat eenvoudigweg ‘olijfolie’ heet, bestaat uit geraffineerde olijfolie waaraan vierge olijfolie is toegevoegd.

Binnen de hoogste categorie extra vierge zijn er verschillen in geur- en smaakintensiteit. Je kunt kiezen uit delicate, medium en robuuste olijfolie.

Wat vertelt het etiket?

Op het etiket lees je welke soort olijfolie je koopt, waar de olie vandaan komt en hoelang je die kunt bewaren. Soms staat ook het oogstjaar vermeld. Dat helpt je bij het kiezen, maar vertelt niet het hele verhaal. Op Wat vertelt het etiket? lees je waar je op kunt letten en wat je uit deze informatie kunt afleiden.

Welke verpakking beschermt de olie het best?

Licht is de grootste vijand van olijfolie. De juiste verpakking voor olijfolie is dan ook erg belangrijk. Ook lucht, dus zuurstof, is een boosdoener voor de kwaliteit.

Donker glas, zoals groen of bruin, houdt veel licht tegen. Blik schermt de olie helemaal af van licht. Er komt bij het uitschenken wel lucht naar binnen, dus sluit ook een blik na gebruik goed af. Bij een bag-in-box krimpt de binnenzak mee wanneer je olie aftapt. Daardoor komt er weinig tot geen nieuwe lucht bij de olie.

Niet alleen het materiaal is belangrijk, maar ook de sluiting, de lucht die nog boven de olie zit en de plek waar de olijfolie wordt bewaard. Een goed afgesloten donkere fles in een kast beschermt de olie beter tegen licht dan een fles die op het aanrecht staat. Naast het fornuis in de zon.

Waarom zijn licht, zuurstof en warmte schadelijk?

Vanaf het moment van plukken zijn de olijven kwetsbaar. Dat is de reden dat de olijven zo snel mogelijk naar de olijfmolen worden gebracht om te verwerken. Door zuurstof vindt oxidatie plaats. De olijfolie neemt daardoor heel geleidelijk af in kwaliteit. Licht en warmte kunnen dit proces nog eens versnellen.

Onderzoek onder nagebootste huishoudelijke omstandigheden laat zien dat bescherming tegen licht de achteruitgang duidelijk kan vertragen. Ook een lage blootstelling aan zuurstof helpt de kwaliteit langer te behouden.

Hoe langer je een olijfolie bewaart, hoe minder fruitig de geuren zijn. Ook bitterheid en peperigheid kunnen beduidend minder aanwezig zijn. Uiteindelijk kan een ranzige geur of smaak ontstaan. De natuurlijke antioxidanten nemen tevens in de loop van de tijd af.

Waar bewaar je olijfolie thuis?

Bewaar olijfolie bij voorkeur in een koele, donkere kast. Thuis is vooral belangrijk dat de temperatuur redelijk stabiel blijft en de olie niet langdurig warm wordt. Zet daarom geen fles olijfolie in de buurt van een raam, oven, radiator of kookplaat.

Sluit de verpakking direct na gebruik. Een open schenktuit kan handig zijn, maar laat voortdurend lucht bij de olie. Een dop of andere goed afsluitende sluiting biedt daarom meer bescherming.

Praktische aandachtspunten zijn:

  • bewaar de olie donker en niet in direct zonlicht;
  • zet de fles niet direct naast de kookplaat;
  • sluit de verpakking na ieder gebruik;
  • giet olie niet zonder reden over in een open of doorzichtige karaf.

Moet olijfolie in de koelkast?

Als je dagelijks olijfolie gebruikt, hoeft deze meestal niet in de koelkast. Door de kou kan de olie troebel worden en door stolling soms minder goed schenken. Dat is een natuurlijk verschijnsel en zegt niets over de kwaliteit. Bij kamertemperatuur wordt de olie weer vloeibaar.

Een koele en donkere keukenkast is vaak praktischer. Je kunt de olie gelijk gebruiken en hoeft niet te wachten tot de olie weer vloeibaar is. Heb je een wijnklimaatkast, dan is dat een goede plek als opslag voor je olijfoliën.

Hoelang blijft een geopende fles olijfolie goed?

Er is geen vaste regel over de houdbaarheid van een geopende fles. Dit hangt vooral samen met de kwaliteit bij aankoop, de verpakking, de bewaartemperatuur en hoe vaak je de fles opent.

Het is aan te bevelen een fles te kiezen met niet te grote inhoud. Op die manier heb je de olie bij regelmatig gebruik binnen enkele weken tot een paar maanden gebruikt. Na opening komt er telkens nieuwe lucht bij de olie en kan de kwaliteit sneller teruglopen.

De houdbaarheidsdatum op het etiket is belangrijk, maar vertrouw ook op je zintuigen. Een goede olijfolie ruikt fris en fruitig, zoals de geur van gras, kruiden, tomaat, appel of rijp fruit, bijvoorbeeld. Als de geur en smaak nauwelijks waarneembaar is, is de olie duidelijk in kwaliteit achteruitgegaan. Een ranzige geur of smaak, die bijvoorbeeld aan oude noten doet denken, wijst op achteruitgang door oxidatie.


Bronnen